BLOG

Eskiler kız beşikte çeyiz sandıkta derlerdi… Ama yeni yaşam biçimimiz evlerde sandığa yer bile bırakmadı. Peki kız çeyizi tarih mi oluyor? 

Yeni kurulacak evi desteklemek için yapılan çeyiz zaman içinde sosyal durumun, zenginliğin bir yansımasına dönmüş, evlenecek kızın yeni aile içinde statüsünü belirleyen bir hal almıştır.  Yöreden yöreye değişse de çeyizin bir Türk adeti olduğu su götürmez bir gerçektir. 

Hunlarda çeyiz, keçe, deri, çizme, börk, kilim, heybe, elbise, kemer ve boncuk gibi eşyalardan oluşurdu. Türklerin Müslüman olması ile birlikte çeyiz de değişiklik göstermiş, içine el işlemeleri, süsler, örtüler, namaz örtüleri ve seccadeler eklenmiştir. 

Çeyiz kızın ailesinin statüsüne göre ev eşyası olabileceği gibi, para, hayvan, toprak, ev de olabilirdi. Nitekim tarihimizde bu tür örnekler de var. Mesela 1. Murat, Germiyanoğlu Beyliğinin kızı Devlet Hatun ile evlenirken, çeyiz olarak büyük bir toprak parçası Osmanlı hakimiyetine bırakılmıştır. 

Anadolu geleneğinde çeyiz, kadının evlendikten sonra ihtiyacı olacak, yeni evin kuruluşunda kullanılacak eşyalardan oluşuyor. El emeği, göz nuru yıllar boyu oluşturulan çeyizler evlenirken yeni evde sergileniyor, erkek tarafı gelip bu çeyizi tek tek inceliyor. İşte işin statü belirleyici tarafı da burada ortaya çıkıyor. Çeyizin çok olması, hediyelerin fazlaca gelmesi kızın yeni aile içinde daha kolay kabul görmesine ve saygı kazanmasına yol açıyor. 

Günümüzde çeyiz yapan kaldı mı? 

Az da olsa var diyelim. Ya da anneanne-babaanneden kalan çeyizleri hem bir anı hem de dekorasyon malzemesi olarak çeyizine alanlar var. Günümüzün modern evlerinde el işi dantellere, kanaviçe-Antep işi örtülere pek yer kalmadı. Peki kız çeyizi neye döndü? Şimdi kızlar “modası geçer” diye çeyiz yapmıyor onun yerine para biriktiriyor. Bu durumda çeyiz yerine para mı götürüyor? Yok hayır henüz oraya gelmedik ama evlenmeye yakın bir zaman biriktirdiği para ile evin ihtiyacı olabilecek alışverişi yaparak çeyizini tamamlıyor. 

Yani çeyiz yaşıyor ama günümüz şartlarına uyum sağlayarak. İşin aslı da zaman içinde değişime ayak uydurarak var olmak ise… Çeyiz varlığını koruyor diyebiliriz.